E-ticaret Nedir? Türleri ve Nasıl Çalışır?

E-ticarete girmeden önce işin iskeletini bilmen gerekir: kim kime satıyor, para hangi yoldan geçiyor, ürün müşteriye nasıl ulaşıyor ve satıcı olarak hangi kurallara bağlısın. Aşağıda e-ticaretin türlerini, bir siparişin ödemeden iadeye kadar akışını ve Türkiye’deki yasal çerçevenin başlıklarını bulacaksın. Hangi modelle başlayacağını seçmek ise E-ticaret 101’in ilk dersinin konusu.

E-ticaretin tanımı

E-ticaret (elektronik ticaret), mal ya da hizmetin internet üzerinden alınıp satılmasıdır. Alıcı ile satıcı yüz yüze gelmez; sipariş bir web sitesinde, pazaryerinde, mobil uygulamada ya da sosyal medyada verilir.

Satılan şey üç gruptan birine girer:

• Fiziksel ürün: Giyim, kozmetik, ev eşyası, elektronik. Kargoyla teslim edilir.
• Dijital ürün: E-kitap, şablon, yazılım lisansı, online kurs. İndirme bağlantısıyla ya da hesap açılarak teslim edilir.
• Hizmet: Otel rezervasyonu, uçak bileti, yemek siparişi, randevu. Sipariş internette verilir, hizmet sonra sunulur.

Ayrım işine yarar, çünkü kurallar ürünün türüne göre değişir. Örneğin fiziksel üründe kargo ve iade maliyeti hesaplanır; anında teslim edilen dijital üründe ise cayma hakkının istisnası gündeme gelir.

Taraflara göre e-ticaret türleri

E-ticaret türleri, satışın kimden kime yapıldığına göre adlandırılır. Kısaltmalarda B işletmeyi (business), C tüketiciyi (consumer), D ise doğrudan satışı (direct) anlatır.

Yeni başlayanların çoğu B2C ile başlar: sen bir işletme olarak son tüketiciye satarsın. D2C, B2C’nin özel bir halidir. Üretici araya toptancı, bayi ya da mağaza zinciri koymaz; hem marjı hem müşteri bilgisini kendinde tutar.

B2B’de sepetler daha büyük, siparişler daha seyrektir. Fiyat çoğu zaman miktara göre değişir, ödeme vadeli olabilir ve satış öncesi yazışma uzun sürer. C2C’de ise platform alıcıyla satıcıyı buluşturur, çoğu zaman ödemeyi güvence altına alır.

Bu türler satış kanalıyla karışmasın. Pazaryeri mağazası, kendi site, stoksuz satış (dropshipping) ya da sosyal medyadan satış birer kanal ve modeldir; bunların artısını eksisini kursun ilk dersinde karşılaştırıyoruz.

Bir sipariş nasıl işler?

Müşteri “Satın al” düğmesine bastığında arka planda birkaç taraf devreye girer: satıcı, ödeme kuruluşu ya da banka, kargo firması ve pazaryerinde satıyorsan pazaryerinin kendisi. Kendi sitende akış aşağıdaki gibidir.

1. Sipariş: Müşteri ürünü sepete ekler, teslimat ve fatura bilgilerini girer. Ödemeden önce ön bilgilendirme formunu ve mesafeli satış sözleşmesini görüp onaylar.
2. Ödeme: Kart bilgileri sanal POS ya da bir ödeme kuruluşu üzerinden bankaya iletilir. Çoğu işlemde müşteri bankasından gelen SMS koduyla (3D Secure) onay verir. Para hesabına anında değil, ödeme sağlayıcınla anlaştığın vadede geçer. Bu hizmeti bankalar ve iyzico, PayTR gibi Merkez Bankası lisanslı elektronik para kuruluşları verir.
3. Fatura: Satışın faturasını düzenlersin. Fatura türü ve e-Arşiv’e geçiş zorunluluğu mükellefiyetine ve cirona göre değişir.
4. Paketleme ve kargo: Ürünü paketleyip kargoya verirsin, takip numarası müşteriye gider. Teslimatı söz verdiğin sürede yapman gerekir; bu süre yasal olarak 30 günü geçemez.
5. Teslim ve yorum: Ürün teslim edilir, müşteri değerlendirme bırakabilir.
6. İade: Tüketici, teslimattan itibaren 14 gün içinde gerekçe göstermeden cayma hakkını kullanabilir. Bu durumda ödemeyi en geç 14 gün içinde iade edersin.

Pazaryerinde aynı adımlar yaşanır ama bazılarını pazaryeri üstlenir. Ödemeyi pazaryeri tahsil eder, kendi komisyonunu düşüp kalanını belirlediği vadede sana aktarır. Kargo anlaşması ve iade talepleri de çoğunlukla pazaryerinin paneli üzerinden yürür.

İade adımını küçümseme. Giyim gibi kategorilerde iade oranı yüksek olabilir ve her iadede gidiş dönüş kargo, paketleme ve bazen ürünün yeniden satılamaması sana maliyet olarak döner. Fiyatı belirlerken bu payı baştan hesaba kat.

Türkiye’de e-ticaretin büyüklüğü

Ticaret Bakanlığı’nın Mayıs 2026’da yayımladığı Türkiye’de E-Ticaretin Görünümü Raporu 2025’e göre Türkiye’de e-ticaret hacmi 2025’te bir önceki yıla göre yüzde 52,2 artarak 4,57 trilyon TL’ye ulaştı. Aynı yıl 5,94 milyar e-ticaret işlemi yapıldı. Perakende e-ticaret hacmi ise 2,46 trilyon TL oldu.

Bu rakamları okurken bir noktaya dikkat et: TL bazındaki büyümenin bir kısmı enflasyondan gelir. Bakanlığın açıklamasına göre aynı hacim dolar bazında yaklaşık 115,5 milyar dolar ediyor.

Satıcı tarafı da büyüyor. Bakanlığın verisine göre e-ticaret yapan işletme sayısı 2023’te 559 bin, 2024’te 600 bin, 2025’te 634 bin oldu. Senin için anlamı şu: müşteri internetten almaya alışkın, ama aynı ürünü satan rakibin de her yıl artıyor. Ürün seçimi ve fiyat hesabı bu yüzden ilk günden önemli.

Yasal çerçeve: hangi kurallar geçerli?

Türkiye’de internetten satış yapan bir işletmenin uyması gereken kurallar birkaç başlıkta toplanır. Aşağıdaki tablo ayrıntıya girmeden neyin nereden geldiğini gösterir.

ETBİS kaydında bir ayrıntı var. Ticaret Bakanlığı’nın açıklamasına göre yurt içindeki pazaryerleri üzerinden ve sosyal medya siteleri üzerinden satış yapanların kayıt ve bildirim yükümlülüğü yok. Yurt içinde kendi siten yokken yurt dışındaki bir pazaryeri üzerinden sipariş alıyorsan ise kayıt gerekir.

Pazaryerinde satman bilgi verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Bakanlığa göre tacir ya da esnaf olan satıcının mağaza alanında ticaret unvanı, işletme adı ya da tescilli marka adından en az biri ve KEP adresi bulunmalı. Bunlara tacirsen MERSİS numaran, esnafsan vergi kimlik numaran eklenir.

Tablo genel çerçevedir. Şirket türü, fatura düzeni ve vergi konusundaki kararı mali müşavirinle ver.

Şirket, fatura ve e-ticaret operasyonu soruların için Hatice Kölmük ile 15 dakikalık ücretsiz tanışma alabilirsin.Tanışma al

Satışa başlamadan önce

• İLETİŞİM Sitede KEP adresi, e-posta, telefon ve işletme bilgileri görünüyor
• ETBİS Kendi sitemde satacaksam ETBİS kaydını tamamladım
• METİN Ön bilgilendirme formu ve mesafeli satış sözleşmesi hazır
• İADE 14 günlük cayma hakkını, istisnaları ve 30 günlük teslim sınırını yazdım
• VERİ KVKK aydınlatma metnini yayımladım
• İLETİ SMS ve e-posta onaylarını İYS üzerinden kayıt altına aldım

Satıcı için artısı ve eksisi

E-ticaretin sana neler kazandırdığını ve neler istediğini birlikte gör:

Tablonun sağ sütunu, işe başlarken kolayca hafife alınan taraftır. Bir ürünün satılıp satılmayacağını, tüm bu giderler çıktıktan sonra kalan kar belirler.

Buradan nereye geçmelisin?

Önce hangi modelle başlayacağına karar ver: pazaryeri mi, kendi site mi, stoksuz satış mı, kendi ürettiğin ürün mü. E-ticaret 101’in ilk dersi bu seçimi bir tabloyla yaptırıyor. Sonra e-ticaret nasıl yapılır rehberindeki 10 adımla şirketten ilk siparişe kadar yolu çıkar. Pazaryerinde başlamayı düşünüyorsan Trendyol’da satıcı olmak için gerekenler yazısı başvuruyu adım adım anlatıyor.

BU REHBERİN KURSU · E-TİCARET 101: SIFIRDAN İLK SATIŞADers 1: E-ticaret nedir, hangi model sana uygun?Derse git →