Tedarik ve stok

Ders 3’te puanlama tablosuyla teste alacağın üç ürünü seçtin. Bu derste o ürünleri nereden, hangi koşulla ve ne kadar alacağını planlayacaksın. Dersin sonunda seçtiğin tedarikçiler, ilk sipariş miktarın, yeniden sipariş noktan ve nakit döngün iş kartında hazır olacak.

Üç tedarik yolu

Ürünü elde etmenin üç yolu var. Hangisini seçeceğin bütçene, ürününe ve test aşamasında olup olmadığına bağlı.

• Üretici: Ürünü yapan firmadan doğrudan alırsın. Arada başka bir satıcı olmadığı için birim fiyat genellikle en düşüktür. Ambalaja ya da ürüne kendi markanı koymayı konuşabilirsin. Buna karşılık minimum sipariş miktarı yüksek olabilir ve üretim süresini beklersin.
• Toptancı: Farklı üreticilerden aldığı ürünleri stoklayıp perakendeciye satar. Birim fiyat üreticiden yüksektir, ama küçük partilerle ve hemen alabilirsin. Birçok ürünü tek yerden bulursun.
• Stoksuz satış: Ürünü önceden almazsın. Sipariş gelince tedarikçiye iletirsin, o da ürünü müşteriye gönderir. Ders 1’de gördüğün gibi sermaye ihtiyacı düşüktür, ama marj dardır ve teslimat senin kontrolünde değildir. Kavramın ayrıntısı dropshipping maddesinde.

Kendi ürününü üretiyorsan sen üreticisin. Bu dersteki tedarikçi soruları senin için hammadde ve ambalaj tedarikçilerine uygulanır. Üretim süreni de tedarik süresi gibi hesaba kat: bir ürünü kaç saatte bitirdiğin, aynı anda kaç sipariş alabileceğini ve elinde kaç adet hazır tutman gerektiğini belirler.

Yeni başlıyorsan mantıklı sıra şu: toptancıdan küçük partiyle test et, satış oturunca aynı ürünü üreticiden almaya geç. Kendi durumunu aşağıdaki tabloda bul.

Tedarikçiyi bulmak ve seçmek

Nereden bulursun?

Yurt içinde üretici ve toptancıya şu yollarla ulaşırsın:

• Ürün grubunun sektör fuarları
• Toptan satış yapan web siteleri ve işletmeler arası (B2B) satış platformları
• Şehirlerdeki toptancı çarşıları ve sanayi bölgeleri
• Rakip ürünlerin ambalajında yazan üretici ya da ithalatçı bilgisi
• Bazı ticaret ve sanayi odalarının yayımladığı firma rehberleri

Fuarlar için TOBB’un her yıl yayımladığı fuar takvimine bak. Ekonomi Gazetesi’nin 3 Eylül 2026 tarihli haberine göre 2027 takviminde 323 fuar var: 99’u uluslararası, 182’si ulusal, 42’si yerel. Fuarların 173’ü İstanbul’da, 31’i İzmir’de. Ürün grubunun fuarına ziyaretçi olarak gidersen birkaç üreticiyle aynı gün yüz yüze görüşür, katalog ve numune toplarsın.

Alibaba.com gibi uluslararası B2B platformlarında yurt dışındaki üreticilere de ulaşabilirsin. Ancak ticari miktarda ithalat gümrük işlemleri ve vergiler doğurur, bazı ürünlerde uygunluk belgesi gerekir ve teslim süresi uzundur. İlk test için yurt içi tedarik daha az risklidir. İthalatı düşünüyorsan önce bir gümrük müşavirine danış.

Her tedarikçiye sorulacaklar

Her ürün için en az üç tedarikçiye aynı soruları sor. Cevapları yan yana koyduğunda en ucuzun her zaman en iyi olmadığını görürsün.

1. Fatura düzenliyor mu, vergi levhası var mı?
2. Minimum sipariş miktarı ne? Adet arttıkça birim fiyat nasıl değişiyor?
3. Hazırlık ve kargoya teslim süresi kaç gün?
4. Ödeme şartı ne: peşin, kısmi ya da vadeli?
5. Numune veriyor mu, ücretli mi?
6. Kusurlu ya da eksik gelen ürünü nasıl değiştiriyor?
7. Aynı ürünü üç ay sonra da verebilecek mi?
8. Gerekiyorsa ürünün belgelerini sağlıyor mu?

Faturayı neden ilk sıraya koyduk? Faturalı alış, ürünün maliyetini belgeler ve ödediğin KDV’yi indirebilmenin şartıdır. Faturasız alış daha ucuz görünse de maliyetini belgeleyemezsin ve kayıt dışı bir işlemin parçası olursun. Ders 2’de kurduğun düzen ancak faturalı alışla çalışır.

Teklifleri birim fiyatla değil, gerçek maliyetle karşılaştır

En düşük birim fiyat çoğu zaman en ucuz teklif değildir. Teklife minimum siparişi, sana gelen kargoyu ve paranın kaç gün rafta kalacağını da ekle. Örnek: aynı ürün için üç teklif aldın ve ürünün günde ortalama 2 adet satmasını bekliyorsun.

Üretici adet başına yaklaşık 42 TL daha ucuz, ama 55.400 TL’yi sekiz aydan uzun süre rafa bağlar ve ürün beklendiği kadar satmazsa bu paranın bir kısmı indirimle geri döner. Bu yüzden test aşamasında toptancı daha mantıklı. Rakamlar örnektir.

Tedarikçiyi e-Devlet’te ve sicil gazetesinde doğrula

Telefonda güven veren bir satıcının gerçekten kayıtlı bir işletme olup olmadığını sipariş öncesinde kendin kontrol edebilirsin:

1. Vergi levhasını iste. e-Devlet’e kendi bilgilerinle gir, Gelir İdaresi Başkanlığı hizmetlerinden “e-Vergi Levhası Doğrulama”yı aç ve levhanın gerçek olup olmadığını üzerindeki bilgilerle kontrol et. Aynı listede “Vergi Kimlik Numarası Doğrulama” hizmeti de var.
2. Şirketse sicil kaydına bak. Limited ya da anonim şirketin unvanını Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nin sitesinde arat. Üye girişi yaparak ücretsiz sorgulama yapabilir, 1957’den bu yana yayımlanan ilanlara ulaşabilirsin. Kuruluş, adres ve yetkili değişikliği ilanları satıcının anlattıklarıyla uyuşmalı.
3. Unvanları eşleştir. Vergi levhasındaki unvan, proforma faturadaki unvan ve ödeme yapacağın hesabın sahibi aynı olmalı. Başka bir kişinin adına hesap verilirse ödemeyi yapma, nedenini yazılı sor.

Bu kontrol satıcının dürüst olduğunu garanti etmez, ama sahte belgeyle iş yapanı ve kayıtsız satıcıyı daha ilk adımda eler.

Uzak durman gereken işaretler

• Faturasız satış teklifi
• Numune vermeden yüksek tutarda peşin ödeme istemek
• Adresi, telefonu ya da şirket bilgisi doğrulanamayan satıcı
• Piyasanın çok altında fiyat; taklit ya da kalitesiz ürün riski
• Ürün özellikleri sorulduğunda net cevap verememek

Numune iste ve test et

Hiçbir tedarikçiden numune görmeden toplu sipariş verme. Mümkünse iki ya da üç tedarikçiden aynı ürünün numunesini iste ve yan yana karşılaştır. Numune ücretli olabilir; bu parayı test maliyeti say. Numuneyi şu sırayla kontrol et:

1. İlanla aynı mı? Ölçü, renk ve malzeme açıklamayla uyuşuyor mu?
2. İşçilik nasıl? Dikiş, birleşim yerleri, yüzey ve koku.
3. Kullanınca ne oluyor? Ürünü birkaç gün gerçekten kullan, bir müşteri gibi dene.
4. Ambalaj korur mu? Kargoda ezilir ya da kırılır mı?
5. Kargo testi: Ürünü kendine kargoyla gönder ve paketi müşteri gibi aç.
6. Rakip şikayetleri: Ders 3’te okuduğun düşük puanlı yorumlardaki sorunlar bu üründe de var mı?

Seçtiğin numuneyi sakla. Toplu sipariş geldiğinde gelen ürünleri bu numuneyle karşılaştırırsın; fark varsa tedarikçiye hemen bildirirsin.

İlk siparişin miktarı

İlk siparişin amacı kar etmek değil, ürünün satıp satmadığını en az parayla görmek. Miktarı üç sınırla belirle:

1. Test bütçen: Kaybetmeyi göze alabileceğin tutar. Bu tutarı birim maliyete böldüğünde alabileceğin en fazla adet çıkar.
2. Minimum sipariş miktarı: Bütçenle alabileceğin adet tedarikçinin minimumunun altında kalıyorsa pazarlık edersin ya da küçük partiyle satan başka bir tedarikçiye geçersin.
3. Test süresi: Satış hızını görmeye yetecek kadar al. Fazlası satılmazsa elinde kalır.

Örnek: Test bütçen 15.000 TL, toptancıdaki birim maliyet 150 TL ve minimum sipariş yok. Üç ürünü test edeceksen her birinden 30 adet almak 13.500 TL tutar. Tek ürüne 100 adet yatırmak yerine üç ürünü birlikte denemek, hangisinin sattığını daha az riskle gösterir.

Siparişi yazıya dök

Sözlü anlaşmayla sipariş verme. Tedarikçiden proforma fatura ya da sipariş formu iste ve şu bilgilerin yazılı olduğundan emin ol:

• Ürün adı, kodu, rengi ve ölçüsü
• Adet ve birim fiyat; fiyata KDV’nin dahil olup olmadığı
• Teslim tarihi ve kargo ücretini kimin ödediği
• Ödeme şartı ve ödemenin tedarikçinin kendi unvanına ait hesaba yapılacağı
• Ürünlerin onayladığın numuneyle aynı olacağı ve kusurlu ürünlerin nasıl değiştirileceği

Ürün geldiğinde

Koliyi teslim alırken dışını kontrol et; hasar varsa kargo görevlisinin yanında tutanak tutulmasını iste. Sonra şu sırayla ilerle:

1. Adetleri say ve siparişle karşılaştır.
2. Rastgele seçtiğin birkaç ürünü sakladığın numuneyle yan yana koy.
3. Kusurlu ürünleri ayır, fotoğrafla ve aynı gün tedarikçiye bildir.
4. Faturadaki adet, fiyat ve KDV tutarının siparişle uyuştuğunu kontrol et; faturayı muhasebeye ilet.
5. Sağlam ürün adedini stok tablosuna gir.

Yeniden sipariş noktası

Satış başladığında stok bitmeden yeni sipariş vermen gerekir. Ne zaman sipariş vereceğini şu hesapla bulursun:

Yeniden sipariş noktası = Günlük ortalama satış × Tedarik süresi (gün) + Güvenlik stoğu

Güvenlik stoğu, tedarikçinin gecikmesine ya da satışın beklenmedik artışına karşı tuttuğun ek adettir. Örnek: Günde ortalama 3 adet satıyorsun, tedarikçi 7 günde teslim ediyor ve 9 adet güvenlik stoğu tutuyorsun. 3 × 7 + 9 = 30. Stok 30 adede düştüğünde yeni siparişi verirsin. Ders 3’te mevsimsel olduğunu gördüğün ürünlerde ilk siparişi sezon başlamadan, en az tedarik süresi kadar önce ver.

Bu dersteki tüm rakamlar örnektir. Kendi hesabını tedarikçinin teklifiyle ve gerçek satış verinle yap.

Stok devir hızı ve nakit akışı

Stok, rafta bekleyen paradır. Ne kadar hızlı döndüğünü iki ölçüyle izlersin:

• Stok devir hızı = Dönem içinde satılan malın maliyeti ÷ Ortalama stok
• Stokta kalma süresi (gün) = Dönemdeki gün sayısı ÷ Stok devir hızı

Ortalama stoğu, dönem başındaki ve sonundaki stok değerinin ortalaması olarak alabilirsin. Stok değerini satış fiyatıyla değil, alış maliyetiyle hesapla.

Örnek: 3 ayda (90 gün) satılan ürünlerin maliyeti 30.000 TL, ortalama stok değerin 15.000 TL. Devir hızı 2’dir; ürünler ortalama 45 gün stokta kalır. Aynı satışı daha az stokla yaparsan devir hızı yükselir, stoğa bağlı paran azalır. Bir ürünün devir hızı diğerlerinden belirgin biçimde düşükse onu yeniden sipariş etmeden önce nedenini bul.

Basit stok takibi

Birkaç ürünle başlarken ayrı bir stok yazılımına ihtiyacın yok. Bir hesap tablosunda her ürün için dört sütun tut: ürün, gelen adet, satılan adet, kalan adet. Tabloyu her hafta aynı gün güncelle. Kalan adet yeniden sipariş noktasına yaklaştığında siparişi verirsin. Pazaryerinde satıyorsan paneldeki stok adedini de aynı gün düzelt; elinde olmayan ürünü satmak, iptal ve müşteri şikayeti demektir.

Kar eden işletmenin de parası bitebilir

Kar ile nakit aynı şey değildir. Tedarikçiye bugün ödersin, ürün haftalar sonra satılır, satış parası da pazaryerinin ödeme vadesi dolunca hesabına geçer. Bu arada yeni stok almak için paran kalmayabilir. Paranın döngüsünü şöyle hesapla:

Nakit döngüsü (gün) = Stokta kalma süresi + Satış parasının hesabına geçme süresi − Tedarikçinin tanıdığı ödeme vadesi

Örnek: Ürünler ortalama 45 gün stokta kalıyor, satış parası 20 gün sonra hesabına geçiyor ve tedarikçi peşin istiyor. Nakit döngün 65 gündür: her siparişe yatırdığın para yaklaşık iki ay sonra döner. Tedarikçi 30 gün vade verirse döngü 35 güne iner. Gerçek ödeme vadesi pazaryerinin satıcı sözleşmesinde ve panelinde yazar.

Döngüyü kısaltmanın üç yolu var: daha az ama daha sık sipariş vermek, tedarikçiden vade istemek ve yavaş dönen ürünü yeniden sipariş etmemek. Ürün başına kalan karın alış ve kargo maliyeti değiştikçe nasıl oynadığını pazaryeri kar hesaplayıcı ile kontrol et.

Stoksuz modelde dikkat edilecekler

Stoksuz modelde ürünü görmesen de satıcı sensin. Faturayı müşteriye sen düzenlersin. Ders 2’de gördüğün mesafeli satış kurallarına, yani cayma hakkına ve en geç 30 günlük teslim süresine sen uyarsın. Müşteri şikayetinin muhatabı da sensin. Tedarikçiyle çalışmaya başlamadan şunları yazılı olarak netleştir:

• Stok bilgisini ne sıklıkla güncelliyor? Tükenmiş bir ürün satılırsa siparişi iptal etmek zorunda kalırsın.
• Siparişi kaç gün içinde kargoya veriyor?
• Pakete kendi faturasını, broşürünü ya da fiyat etiketini koyuyor mu?
• İade edilen ürün nereye gönderilecek, kargo bedelini kim ödeyecek?
• Hasarlı ya da yanlış ürün gönderirse nasıl telafi ediyor?

Pazaryerinde stoksuz satış yapacaksan pazaryerinin satıcı sözleşmesindeki kargo süresi ve gönderim kurallarını da kontrol et. Yurt dışından doğrudan müşteriye gönderilen ürünlerde gümrük işlemleri ve uzun teslim süresi, 30 günlük sınırı aşma riski taşır.

Stoksuz modeli bir ürünün talebini test etmek için kullanıp satış oturunca stoklu modele geçebilirsin. O noktada ilk stok siparişini bu dersteki numune, sipariş miktarı ve nakit hesaplarıyla planlarsın.

Stoksuz modelin en riskli hali, ürünü tedarik etmeden müşteriden para toplamaktır.

Tedarikte parayı ve müşteriyi kaybettiren yedi hata

Üç ürününün tedarik planını çıkar

Ders 3’te seçtiğin üç ürün için tedarik planını çıkar. Adımları sırayla uygula.

Kartı doldurduktan sonra aşağıdaki listeyi sırayla işaretle.

Doğru yaptığını nasıl anlarsın?

Tedarik planın hazır, sırada mağaza var

Üretici, toptancı ve stoksuz tedarikin farkını gördün. Teklifleri gerçek maliyetle karşılaştırmayı, tedarikçiyi doğrulamayı, numune kontrolünü, ilk sipariş miktarını, yeniden sipariş noktasını, stok devir hızını ve nakit döngüsünü öğrendin; üç ürünün için tedarik planını hazırladın. Ders 5’te pazaryerinde mağaza açacağız: Trendyol ve Hepsiburada başvuru adımlarını, Etsy ve Amazon’da yurt dışına satışın farklarını ve mağaza profilini göreceksin. Quiz’i çözüp en az yüzde 70 doğru yaptığında ders tamamlanmış sayılır.