Site yapısı ve teknik temeller

Önceki derste hangi aramanın hangi sayfaya ait olduğunu gösteren kelime haritanı çıkardın. Bu derste Google’ın bu sayfalara gerçekten ulaşıp ulaşamadığını kontrol edeceksin. Search Console’u açacak, sayfaların dizine girip girmediğine bakacak, site haritasını gönderecek, robots.txt dosyanı ve adres yapını gözden geçirecek, son olarak hızı ve mobil uyumu ölçeceksin.

Bu işlerin çoğu kod yazmadan, panelden yapılır. Siten yoksa adımları okuyup pilates stüdyosu örneği üzerinden planla; site kurduğunda aynı sırayla uygularsın. WordPress’le site kurmayı düşünüyorsan WordPress site kurma rehberi bu derse iyi bir hazırlıktır.

Search Console’u aç ve siteni doğrula

Google Search Console, Google’ın site sahiplerine sunduğu ücretsiz bir hizmettir. Sitenin Google aramasında nasıl göründüğünü izlemeye ve sorunları bulmaya yarar. Siten Search Console’a kayıtlı olmasa da Google’da çıkabilir, ama kayıt olmadan Google’ın siteni nasıl gördüğünü bilemezsin.

Siteni eklerken iki mülk türünden birini seçersin:

Alan adını aldığın firmanın paneline girebiliyorsan alan adı mülkünü seç; sitenin bütün sürümlerini tek yerde görürsün. DNS ayarlarına erişimin yoksa URL ön eki mülkü de iş görür. Search Console’un Türkçe yardım sayfalarında bu iki tür “alan mülkü” ve “URL önek mülkü” diye geçer; yeni mülkü mülk seçicideki “+ Mülk ekle” seçeneğinden eklersin. Google’a göre veriler mülkü ekledikten birkaç gün sonra görünmeye başlar.

Alan adı mülkünü DNS kaydıyla doğrulamak

Alan adı mülkünü seçtiğinde Search Console sana google-site-verification= ile başlayan bir metin verir. Bu metni alan adının DNS kayıtlarına TXT türünde bir kayıt olarak eklersin. İşlemi DNS ayarlarının yönetildiği panelde yaparsın; bu çoğu zaman alan adını ya da barındırma hizmetini aldığın firmadır.

1. Search Console’da mülk seçiciden “+ Mülk ekle”yi seç, alan mülkü kutusuna alan adını https:// ve www olmadan yaz. Doğrulama penceresinde kayıt türü olarak TXT’yi seç ve verilen metni kopyala.
2. Alan adı firmanın panelinde DNS ayarlarını aç ve yeni bir TXT kaydı ekle. Ad (Host) alanını boş bırak ya da @ yaz, Değer alanına kopyaladığın metni olduğu gibi yapıştır.
3. Search Console’a dön ve Doğrula’ya tıkla.
4. Doğrulama olmazsa: Google, elle eklenen bir kaydın yayına girmesinin iki üç gün sürebileceğini yazar; bir iki gün bekleyip yeniden dene. Kaydın yayında olup olmadığını Google Admin Toolbox’ta (Türkçe yardımda “Google Yönetici Araç Kutusu”) alan adını yazıp TXT sekmesine bakarak görebilirsin.

Doğrulama bittikten sonra TXT kaydını silme. Search Console kaydın yerinde durduğunu düzenli olarak kontrol eder; bulamazsa seni uyarır ve bir süre sonra mülk üzerindeki yetkin düşer. Aylık takibi kursun ölçüm dersinde ayrıntılı göreceksin.

Sayfalar dizinde mi?

İlk derste site: aramasıyla kaba bir kontrol yapmıştın. Google bu aramanın dizindeki bütün adresleri göstermeyebileceğini söyler. Kesin cevap Search Console’daki iki yerdedir.

URL Denetleme aracı

Search Console’un üstündeki arama kutusuna bir sayfanın tam adresini yapıştırırsan URL Denetleme aracı açılır. Araç, o sayfanın Google’daki dizine eklenmiş sürümü hakkında bilgi verir. Canlı testle sayfanın şu anki halinin dizine eklenebilir olup olmadığını da sınayabilirsin.

Yeni ya da güncellediğin bir sayfa için “Dizine ekleme iste” düğmesini kullanabilirsin. İki şeyi bil: Google günlük istek sayısını sınırlar ve istek göndermek sayfanın dizine gireceğini garanti etmez. Aynı sayfa için defalarca istek göndermek bir şey değiştirmez.

Sayfa dizine ekleme raporu

Bu rapor sitenin bütününe bakar: hangi sayfaların dizine eklendiğini, hangilerinin eklenmediğini ve nedenini gösterir. Sık göreceğin durumlar şunlar:

• Bulundu: Şu anda dizine eklenmiş değil. Google adresi biliyor ama henüz taramadı. Google’a göre bunun tipik nedeni, taramanın siteyi yoracağı düşüncesiyle ertelenmesidir; sayfaya daha sonra döner.
• Tarandı: Şu anda dizine eklenmiş değil. Google sayfayı taradı ama dizine eklemedi. İleride eklenebilir. Bu sayfa önemliyse içeriğinin aramaya gerçekten cevap verip vermediğine bak.
• noindex nedeniyle dizine eklenmeyenler. Sayfada dizine ekleme yasağı var. Bilerek koyduysan sorun yok.
• robots.txt ile engellenenler. Tarama robots.txt dosyasıyla engellenmiş. Bu sayfaların aramada görünmesini istiyorsan robots.txt kuralını kontrol et.

Raporda “dizine eklenmedi” satırları görmek her zaman sorun değildir. Google, sitedeki her adresin dizine eklenmesini beklememeni söyler; bazı adresler başka sayfaların kopyasıdır ya da anlamlı bir bilgi içermez. Senin işin, kelime haritandaki önemli sayfaların dizinde olduğundan emin olmak.

Raporda sık göreceğin diğer durumlar

Raporda şu durumlarla da karşılaşırsın; çoğu hata değildir.

Bir sorunu düzelttikten sonra raporda “Düzeltmeyi doğrula” düğmesini kullanabilirsin. Google’a göre doğrulama genellikle iki haftaya kadar sürer; sonuç çıkmadan düğmeye yeniden basma.

Site haritası: Google’a sayfa listeni ver

Site haritası, Google’ın bilmesini istediğin sayfaların listesidir. Google’ın belgesine göre özellikle büyük sitelerde, dışarıdan az bağlantı alan yeni sitelerde ve çok sayıda video ya da görsel içeren sitelerde işe yarar. Yaklaşık 500 sayfa ya da daha küçük, sayfaları birbirine iyi bağlanmış bir sitenin site haritasına ihtiyacı olmayabilir. Yine de göndermek birkaç dakika sürer; küçük bir sitede de gönder.

Çoğu durumda site haritasını elle yazman gerekmez. Google, WordPress, Wix ve Blogger gibi sistemlerin site haritasını kendiliğinden oluşturduğunu belirtir. WordPress 5.5 sürümünden beri site haritasını alanadin.com/wp-sitemap.xml adresinde yayımlar ve bu adresi robots.txt dosyasına ekler. Bir SEO eklentisi kullanıyorsan eklenti kendi site haritasını oluşturmuş olabilir; adresini eklentinin ayarlarında görürsün.

Google’ın site haritası kuralları kısa:

• Bir site haritası dosyası en fazla 50.000 adres ya da sıkıştırılmamış haliyle 50 MB olabilir.
• Adresler tam yazılır: https ile başlayan, alan adını içeren haliyle.
• Yalnızca aramada görünmesini istediğin asıl sayfaları koy; aynı içeriğin kopya adreslerini koyma.
• Google, site haritasındaki öncelik ve değişme sıklığı alanlarını kullanmaz. Son güncelleme tarihini ise yalnızca tutarlı ve doğruysa dikkate alır.

Haritayı göndermek için Search Console’da Site haritaları raporunu aç, site haritanın adresini “Yeni site haritası ekle” kutusuna yaz ve Gönder’e tıkla. Google’ın uyarısını da bil: site haritası göndermek yalnızca bir ipucudur, haritadaki her sayfanın taranacağını ya da dizine ekleneceğini garanti etmez.

robots.txt: tarayıcılara hangi adresleri taramayacaklarını söyle

robots.txt, sitenin kök dizininde duran (alanadin.com/robots.txt) küçük bir metin dosyasıdır. Tarayıcılara hangi adreslere girebileceklerini söyler. Google’a göre asıl amacı sunucunun aşırı istekle yorulmasını önlemektir. Dosyada bir kural yoksa tarayıcılar her sayfayı tarayabilir.

Bu dosyayla ilgili en sık yapılan hata, onu sayfa gizleme aracı sanmaktır. Google, robots.txt’nin bir sayfayı Google dışında tutma yöntemi olmadığını açıkça yazar. robots.txt ile engellenen bir sayfa başka sitelerden bağlantı alırsa yine dizine girebilir ve sonuçlarda açıklamasız görünebilir.

Bir sayfanın Google’da çıkmasını istemiyorsan o sayfaya noindex ekle ya da sayfayı şifreyle koru. Burada bir tuzak var: noindex’in işe yaraması için sayfanın robots.txt ile engellenmemiş olması gerekir. Google sayfayı tarayamazsa noindex etiketini de göremez.

İki kontrolü mutlaka yap. robots.txt dosyanda tek başına “Disallow: /” satırı varsa bütün siteyi taramaya kapatmışsın demektir. WordPress kullanıyorsan Ayarlar altındaki Okuma ekranında arama motoru görünürlüğü kutusuna bak. Bu kutu işaretliyse WordPress arama motorlarından siteyi dizine eklememesini ister ve site haritasını da kapatır. Bu kutu site yapım aşamasında işaretlenip yayına geçerken unutulabilir.

WordPress kullanıyorsan bakacağın üç ekran

Birinci ekran, az önce anlatılan Okuma ekranındaki görünürlük kutusu. İkincisi Ayarlar altındaki Kalıcı bağlantılar ekranı: “Yazı adı” seçeneği alanadin.com/ornek-yazi/ gibi okunur adresler üretir, “Düz” seçeneği ise ?p=123 gibi numaralı adresler. WordPress’in kendi belgesi, bir yazının adresinin kalıcı olması ve değişmemesi gerektiğini yazar; yayındaki bir sitede bu ayarı değiştirirsen yazıların adresleri de değişir ve yönlendirme kurman gerekir.

Üçüncüsü kullandığın SEO eklentisinin site haritası ve dizine ekleme ayarları. Bazı eklentiler WordPress’in haritasını kapatıp kendi haritasını yayımlar. Henüz eklenti seçmediysen WordPress SEO eklentileri karşılaştırması seçimi kolaylaştırır. Eklenti ayarlarının neden düzenli kontrol edilmesi gerektiğini aşağıdaki vaka gösteriyor.

Adres yapısı: okunur, kısa, tutarlı

Sayfa adresleri (URL) hem insanlar hem Google içindir. Google’ın önerileri şunlar:

• Uzun numaralar yerine okunur kelimeler kullan: alanadin.com/reformer-pilates/ olur, alanadin.com/index.php?id=4821 olmaz.
• Kelimeleri alt çizgiyle değil, tireyle ayır.
• Adresler büyük küçük harfe duyarlıdır; /Pilates/ ile /pilates/ farklı adreslerdir. Hep küçük harf kullan.
• İçeriği değiştirmeyen gereksiz parametrelerden kaçın.

Türkçe karakterler adreste kullanılabilir. Google, bu tür karakterlerin bağlantılarda yüzde kodlamasıyla yazılmasını ister; WordPress gibi sistemler bunu kendisi yapar. Ama “kaç-seans” gibi bir adres kopyalanıp paylaşıldığında çoğu zaman “ka%C3%A7-seans” gibi görünür. Paylaşıldığında okunur kalsın istiyorsan ç, ğ, ı, ö, ş, ü yerine c, g, i, o, s, u kullan. Bu bir sıralama meselesi değil, okunurluk tercihidir.

Adreste anahtar kelimeye takılma. Google’ın başlangıç rehberine göre alan adındaki ya da adresteki kelimelerin sıralamaya, sonuçlarda gezinme yolu (breadcrumb) olarak görünmenin ötesinde neredeyse hiç etkisi yoktur. Adres, sayfanın ne olduğunu insana anlatsın, yeter. Çok sayfalı sitelerde benzer konuları aynı klasörde toplamak (örneğin bütün yazıları /blog/ altında) düzeni korur; Google da birkaç bin adresi geçen sitelerde bu düzenin taramayı etkileyebileceğini yazar.

Adresi baştan doğru kur, çünkü yayındaki bir adresi değiştirmek iş çıkarır. Değiştirmek zorunda kalırsan eski adresi yenisine kalıcı yönlendirmeyle (301) bağla. Google kalıcı yönlendirmeyi, yeni adresin asıl adres olduğuna dair bir işaret olarak okur.

Teknik ayarlarda en sık görülen dört hata

Hızı ve mobil uyumu ölçmek

Google siteni telefondan görür

Google, sitelerin mobil sürümünü akıllı telefon tarayıcısıyla tarar ve dizine ekleme ile sıralamada bu sürümü kullanır. Buna mobil öncelikli dizine ekleme denir. Pratik sonucu şu: telefonda görünmeyen içerik Google için de görünmeyebilir. Google mobilde ve masaüstünde aynı içeriğin, aynı başlıkların bulunmasını ve ana içeriğin tıklama ya da kaydırma gerektirmeden yüklenmesini önerir. Ekrana göre kendini düzenleyen (duyarlı, responsive) tasarımı da uygulaması ve bakımı en kolay yöntem olarak önerir.

Eski rehberlerdeki Mobil Uyumluluk Testi artık yok: Google bu aracı, API’sini ve Search Console’daki Mobil Kullanılabilirlik raporunu Aralık 2023’te kaldırdı ve yerine Chrome’un Lighthouse aracını gösterdi. PageSpeed Insights’ın laboratuvar sonuçları da Lighthouse ile üretilir; mobil görünümü bunlarla ve kendi telefonunla kontrol et.

Core Web Vitals: üç ölçü

Google’ın gerçek kullanıcı deneyimini ölçmek için tanımladığı üç temel ölçüye Core Web Vitals denir. Eşik değerleri web.dev ve Search Console belgelerinde şöyle verilir:

İki değer arasında kalan sonuçlar “iyileştirme gerektiriyor” sayılır. Bir sayfanın “iyi” sayılması için eşiğin ziyaretlerin yüzde 75’inde tutturulması gerekir; mobil ve masaüstü ayrı değerlendirilir.

Bu ölçülerin sıralamadaki yerini abartma. Google’a göre tek bir sayfa deneyimi sinyali yoktur; sıralama sistemleri birçok sinyale birlikte bakar. Google, sayfa deneyimi zayıf olsa bile en alakalı içeriği göstermeye çalıştığını, birbirine yakın alakalı sayfalar arasında ise iyi deneyimin belirleyici olabileceğini söyler. Yani hız, aramaya cevap vermeyen bir sayfayı kurtarmaz; ama aynı kalitede iki sayfadan birini öne çıkarabilir. Google’ın site sahiplerine önerdiği öz değerlendirme sorularında güvenli bağlantı (https) da yer alır; adresin https ile başlamıyorsa barındırma firmana sor.

PageSpeed Insights ve Core Web Vitals raporu

PageSpeed Insights’a bir sayfa adresi yazdığında iki tür sonuç görürsün:

• Gerçek kullanıcı verisi (alan verisi): Chrome kullanıcılarından toplanan, son 28 günlük gerçek ölçüm. Core Web Vitals değerlendirmesi bu veriye dayanır.
• Laboratuvar verisi: Sayfanın tek bir cihazda, sabit ağ koşullarında yapay olarak yüklenmesiyle ölçülür. Sorunları bulmak için kullanılır. 0–100 arası performans puanı bu kısımdadır; 90 ve üstü iyi sayılır.

Trafiği az olan sitelerde gerçek kullanıcı verisi çıkmayabilir. Bu bir hata değildir; Google o sayfa ya da site için yeterli veri toplayamamıştır. O durumda laboratuvar sonuçlarını kullan.

Search Console’daki Core Web Vitals raporu da aynı gerçek kullanıcı verisini kullanır, benzer sayfaları gruplar ve mobil ile masaüstünü ayrı gösterir. Yeni ya da az ziyaret edilen sitelerde “veri yok” görmek normaldir.

İlk bakacağın yer görseller olsun: büyük görselleri siteye yüklemeden önce küçült. web.dev, sayfa kaymalarını önlemek için görsellere genişlik ve yükseklik verilmesini, geç yüklenen reklam ve gömülü içerikler için de baştan yer ayrılmasını önerir.

Teknik kontrolü kendi sitende yap

Bu uygulamada sitenin teknik temelini kontrol edip sonucu kaydedeceksin. 45–60 dakika ayır. Siten yoksa adımları kurmayı düşündüğün site için yapılacaklar listesine çevir.

Kontrolünü iş kartına kaydet. Örnek işletmenin değerleriyle kart yüzde 60, eksi 2,3 saniye ve yüzde 91 verir.

Doğru yaptığını nasıl anlarsın?

DNS doğrulaması, site haritası ya da hız sorunlarında takıldıysan Anıl Kölmük ile 15 dakikalık ücretsiz tanışma alabilirsin.Tanışma al

Bu derste ne yaptın, sırada ne var?

Search Console’u açtın, önemli sayfalarının dizinde olup olmadığını kontrol ettin, site haritanı gönderdin, robots.txt dosyanı ve adres yapını gözden geçirdin, hızı ve mobil görünümü ölçtün. Artık Google’ın sayfalarına ulaşıp ulaşamadığını ve neyi düzeltmen gerektiğini biliyorsun. 4. derste sayfa içi SEO çalışacaksın: başlık etiketi, meta açıklama, ara başlıklar, görsel alt metni ve iç bağlantılarla bu sayfaların her birini kelime haritandaki aramaya göre düzenleyeceksin. Quiz’i çözüp en az yüzde 70 doğru yaptığında ders tamamlanmış sayılır.