SEO ve GEO nedir?

Bu derste Google’ın bir sayfayı nasıl bulduğunu, sakladığını ve arayana nasıl sunduğunu öğreneceksin. Yapay zeka cevaplarının kaynaklarını nereden seçtiğini ve SEO’dan ne zaman sonuç beklemen gerektiğini de göreceksin. Dersin sonunda sitenin Google’da görünüp görünmediğini kontrol edecek ve bugünkü durumunu bir iş kartına yazacaksın.

Kendi siten yoksa dersi bir örnek işletmeyle takip et: İzmir Karşıyaka’da reformer pilates dersi veren küçük bir stüdyo. Kursun ilk derslerinde örnekler bu stüdyo üzerinden ilerler.

SEO ve GEO: iki ad, tek temel

SEO (search engine optimization, arama motoru optimizasyonu), Google’ın kendi tanımıyla arama motorlarının içeriğini anlamasına ve kullanıcıların siteni bulmasına yardım etme işidir. Hedef, doğru aramalarda, reklamların dışında kalan organik sonuçlarda görünmektir. Organik sonuçlarda yer almak için Google’a para ödenmez. Google bir siteyi daha sık taramak ya da daha üste koymak için ödeme kabul etmediğini açıkça yazar.

GEO (generative engine optimization, üretken motor optimizasyonu) aynı işin yapay zeka cevaplarına bakan yüzüdür. Google’ın AI Bakışı ve AI Modu özellikleri, ChatGPT’nin arama özelliği gibi araçlar soruyu yazıyla cevaplar ve yanında kaynak bağlantıları gösterir. GEO, senin sayfanın bu kaynaklar arasında yer almasıyla ilgilenir.

İkisi ayrı meslekler değil. Google’ın üretken yapay zeka özellikleri için yayımladığı rehber AEO ve GEO terimlerini anar ve Google Arama açısından bu alandaki optimizasyonun yine SEO olduğunu söyler. Bu yüzden kurs önce SEO temelleriyle başlar; yapay zeka cevaplarına özgü kısımları 7. derste ayrıca çalışacaksın. Konuya daha geniş bir giriş istersen SEO nedir yazısını da okuyabilirsin.

Google bir sayfayı üç aşamada işler

Google’ın Search Central sitesindeki “How Search works” (Arama nasıl çalışır) belgesine göre her sayfa üç aşamadan geçer: tarama, dizine ekleme ve arama sonuçlarında sunma. Her aşama bir öncekine bağlıdır. Taranmayan sayfa dizine girmez, dizinde olmayan sayfa da hiçbir aramada çıkmaz.

1. Tarama: Google sayfayı bulur

Google internetteki sayfaları Googlebot adlı otomatik bir programla indirir. Yeni adresleri iki ana yoldan öğrenir: bildiği sayfalardaki bağlantılardan ve site sahiplerinin verdiği site haritalarından. Stüdyonun blogundaki yeni bir yazı ana sayfadan ya da blog listesinden bağlantı aldığında Googlebot onu bu bağlantı üzerinden bulur.

Googlebot bulduğu her adresi taramaz. Hangi siteyi, ne sıklıkla ve kaç sayfasını tarayacağına bir algoritma karar verir. Sunucuyu yormamak için hızını da ayarlar; sunucu hata vermeye başlarsa yavaşlar. Tarama sırasında sayfayı güncel bir Chrome sürümüyle açar ve sayfadaki JavaScript kodunu çalıştırır. Yani sayfayı bir ziyaretçinin tarayıcısında göründüğüne yakın bir haliyle görür.

2. Dizine ekleme: Google sayfayı anlar ve saklar

Taranan sayfadaki metin, görsel ve videolar incelenir, sayfanın neyle ilgili olduğu anlaşılmaya çalışılır. Google bu aşamada sayfanın başlık etiketine ve görsellerin alt metni gibi öğelere de bakar; bunları 4. derste yazmayı öğreneceksin. Sonuç, Google dizini denen büyük bir veritabanında saklanır. Aynı içerik birden çok adreste duruyorsa Google benzer sayfaları gruplar ve grubu en iyi temsil eden adresi seçer.

Dizine ekleme de garanti değildir. Google’ın belgesi sık görülen nedenleri sayar: içeriğin düşük kalitede olması, sayfadaki robots meta etiketinin dizine eklemeyi engellemesi ve sitenin tasarımının dizine eklemeyi zorlaştırması. Bu ayrıntılara 3. derste döneceksin.

3. Sunma ve sıralama: Google arayana cevap verir

Biri arama yaptığında Google dizinde eşleşen sayfaları bulur ve en alakalı, en kaliteli olduğunu düşündüğü sonuçları gösterir. Alaka yüzlerce etkene göre belirlenir. Google bu etkenlere kullanıcının konumunu, dilini ve cihazını örnek verir. Karşıyaka’da telefondan “reformer pilates” yazan biriyle Ankara’da bilgisayardan aynı kelimeyi yazan biri farklı sonuçlar görebilir.

Bu yüzden sıralamadaki yerin tek bir sayı değildir. Belli bir aramada, belli bir konumda ve cihazda nerede olduğunu gösterir. Search Console bu yerleri ortalama konum olarak raporlar; nasıl okunacağını 8. derste göreceksin.

Üç aşamayı kendi işin açısından şöyle düşün. Tarama ve dizine ekleme kapıdan girmektir: sayfa teknik olarak ulaşılabilir değilse içeriği ne kadar iyi olursa olsun yarışa katılamaz. Bu kısmı 3. derste kontrol edeceksin. Sıralama ise yarışın kendisidir: doğru aramayı seçmek, o aramaya iyi cevap veren bir sayfa yazmak, sayfaları birbirine bağlamak ve başka sitelerden bağlantı kazanmak. Kursun 2., 4., 5. ve 6. dersleri bu kısma ayrılmış.

Sitende bir şey ters gidiyorsa belirtiye bakarak hangi aşamada takıldığını çoğu zaman tahmin edebilirsin. Aşağıdaki tablo ilk bakacağın yeri ve konunun ayrıntısını hangi derste çalışacağını gösterir.

Yapay zeka cevapları kaynaklarını nereden alır?

Google, AI Modu ve AI Bakışı özelliklerini Şubat 2026’da Türkiye’de kademeli olarak kullanıma sunmaya başladı. AI Bakışı bazı aramalarda sonuçların üstünde kısa bir yapay zeka özeti ve kaynak bağlantıları gösterir. AI Modu ise daha fazla araştırma, akıl yürütme ya da karşılaştırma gerektiren sorular için tasarlanmış ayrı bir arama deneyimidir.

Google’ın açıklamasına göre bu özellikler cevabı yazmadan önce Google’ın temel sıralama sistemleriyle ilgili ve güncel sayfaları getirir. Cevabı destekleyen sayfalara tıklanabilir bağlantı verir. Gerektiğinde soruyu alt konulara bölüp aynı anda birkaç ilgili arama daha yapar; Google bu yönteme “query fan-out” (sorgu yelpazesi) adını verir. Yani Google’ın yapay zeka cevabında kaynak olmanın yolu yine Google dizininden geçer.

Google’ın koyduğu şart da buna uygun. Sayfanın dizine eklenmiş olması ve aramada snippet’le (sonuçtaki kısa metin) gösterilmeye uygun olması yeterlidir. Bunun dışında ek bir teknik şart, özel bir işaretleme, yapay zeka için ayrı bir metin dosyası ya da özel yapılandırılmış veri gerekmez.

Google dışındaki asistanlar başka kaynaklarla çalışır. OpenAI’nin yardım sayfasına göre ChatGPT’nin arama özelliği soruyu bir ya da birkaç hedefli aramaya dönüştürüp iş ortağı arama sağlayıcılarına gönderir. Bir sitenin ChatGPT arama cevaplarında yer alabilmesi için OpenAI’nin OAI-SearchBot adlı tarayıcısına izin vermesi gerekir. OpenAI de yer almanın garanti olmadığını yazar.

Ne biliniyor, ne tahmin?

Bu alanda kesin bilgiyle tahmin sık karışır. Okuduğun her GEO tavsiyesini şu ayrıma göre tart:

• Bilinen: Google’ın yapay zeka özellikleri dizindeki sayfalardan beslenir; taranamayan ya da dizine girmeyen sayfa kaynak olamaz.
• Bilinen: Google, llms.txt gibi özel dosyaların, içeriği küçük parçalara bölmenin ya da yalnızca yapay zeka için ayrı bir dille yazmanın gerekmediğini söyler.
• Bilinen: Google, başkalarının zaten söylediğini tekrar eden genel içerik yerine kendi deneyimine dayanan özgün içerik üretmeyi önerir.
• Tahmin: Asistanların aynı soruda hangi kaynağı neden seçtiği ayrıntılı olarak açıklanmış değil. “Şunu yaparsan ChatGPT seni gösterir” diyen bir yöntem gördüğünde onu kanıtlanmış bir kural değil, bir varsayım olarak oku.

SEO ve GEO karşılaştırması

Aşağıdaki tablo iki alanın nerede örtüştüğünü ve nerede ayrıldığını gösterir. Dikkat edersen ön şartlar ve temel iş büyük ölçüde aynı; fark, sonucun nerede göründüğünde ve ne kadar ölçülebildiğinde.

Search Console’daki yapay zeka raporunun Türkçe arayüzdeki adı “Üretken yapay zeka performans raporu (Arama)”; Google belgelerinde İngilizce adı “Generative AI performance report”. Rapor, sitenin AI Bakışı ve AI Modu’ndaki görünümünü verir; Google’a göre bu özelliklerde yeterli gösterimin yoksa rapor görünmeyebilir. Bu özelliklerden gelen trafik, Performans raporundaki genel web araması verisinin içinde de sayılır.

SEO’dan ne zaman, ne kadar sonuç beklenir?

Google’ın SEO başlangıç rehberi bu soruya açık bir cevap verir: bazı değişiklikler birkaç saatte etkisini gösterir, bazıları birkaç ay sürebilir. Rehber, yaptığın işin işe yarayıp yaramadığını değerlendirmek için genellikle birkaç hafta beklemeyi önerir. Süre sitenin yaşına, konudaki rekabete ve yaptığın değişikliğin türüne göre değişir. Bu yüzden kesin süre veren her vaadi şüpheyle karşıla.

Yeni bir sitede sonuçlar genellikle şu sırayla gelir:

1. Sayfalar dizine girer. Dizinde olmayan sayfa için başka hiçbir adım işe yaramaz.
2. Search Console’da gösterim görmeye başlarsın. Sayfan bazı aramalarda sonuç listesinde yer alıyordur ama henüz pek tıklanmıyordur.
3. Sayfaları aramaya daha iyi cevap verecek şekilde geliştirdikçe tıklamalar artar.

Garanti konusunda Google’ın tavrı net: kimse Google’da birinci sırayı garanti edemez. Google, sıralama garantisi veren, Google’la “özel bir ilişkisi” olduğunu söyleyen ya da Google’a “öncelikli gönderim” vaat eden SEO hizmetlerine karşı uyarır. Aynı ölçüyü yapay zeka cevapları için de kullan; “ChatGPT’de sizi çıkarırız” garantisinin bir dayanağı yoktur. Bir gün SEO hizmeti almayı düşünürsen SEO ajansı seçimi yazısındaki sorularla başla.

SEO bedava bir kanal da değildir. Tıklama başına ödeme yapmazsın ama zaman ve emek harcarsın. Hemen ziyaretçi gerekiyorsa reklamlar yayına girdikleri andan itibaren görünür; SEO ise birikerek çalışır. İkisi birbirinin yerine geçmez, birlikte de kullanılabilir.

Hangi kanala ne zaman yaslanacağına karar verirken iki kanalı aynı sorularla karşılaştır:

Türkiye’de başlarken iki pratik not

Siteni Yandex’e de tanıt

Dersin başındaki grafikte gördüğün gibi StatCounter’ın Eylül 2026 ölçümünde Türkiye’deki arama payının yaklaşık dörtte biri Yandex’te. Kurs Google üzerinden ilerliyor, çünkü payın büyük kısmı orada ve belgeleri en ayrıntılı olan o. Ama siteni Yandex Webmaster’a eklemek kısa bir iş ve Yandex’in siteni nasıl gördüğünü de bilmeni sağlar. Yandex’in Türkçe yardım sayfasına göre adımlar şöyle:

1. Yandex hesabınla Yandex Webmaster’a gir ve site ekleme sayfasına adresini yaz. Sistem seni doğrulama sayfasına götürür; sonradan da Sitelerim bölümündeki “Sahipliği doğrula” bağlantısından aynı yere dönebilirsin.
2. Doğrulama yolunu seç. Yandex’in önerdiği yol, verdiği HTML dosyasını sitenin kök dizinine yüklemek. Diğer iki yol: ana sayfanın head bölümüne meta etiketi eklemek ya da alan adının DNS kayıtlarına TXT kaydı eklemek. Meta etiketini sayfanın başka bir yerine koyarsan doğrulama olmaz.
3. “Doğrula” düğmesine bas. Yandex www’lu ve www’suz adresi ayrı site sayar; ziyaretçilerin gördüğü sürümü ekle.
4. Sonucu bekle. Doğrulama 24 saate kadar sürebilir, DNS değişikliği daha da uzun sürebilir. Olmadıysa ertesi gün yeniden dene.

Google tarafında aynı işi Search Console’la yapacaksın; mülk türlerini ve doğrulamayı 3. derste adım adım kuracaksın.

“Google’dan arıyoruz” diyen telefona ne yaparsın?

Yukarıdaki vaka küçük işletmelerin sık karşılaştığı bir durum. Google’ın İşletme Profili yardım sayfası bu konuda açık: Google bir işletmeyi bilgilerini doğrulamak gibi nedenlerle arayabilir, ama bu aramalarda bir hizmete kaydolman, ödeme yapman ya da kişisel bilgi vermen istenmez. Sayfa ayrıca Google’ın ürünlerinde işletmene özel bir yer garantisi vermediğini yazar.

Şüpheli bir otomatik aramada, sesli yönlendirme istese bile hiçbir tuşa basmadan telefonu kapat ve durumu Google’ın aynı sayfada verdiği bildirim formuyla ilet. Ödeme yaptıysan dekontu, sözleşmeyi ve arama kayıtlarını sakla; vakadaki satıcının yaptığı gibi savcılığa şikayette bulunabilirsin.

Google ve yapay zeka hakkında üç yanlış inanış

“Siteyi Google’a göndermezsem çıkmam.” Google’ın başlangıç rehberine göre sonuçlardaki sitelerin büyük çoğunluğu Google web’i tararken otomatik olarak bulunup eklenir. Site haritası göndermek bulunmayı kolaylaştırır ama tek yol değildir; 3. derste nasıl gönderileceğini göreceksin.

“Google’da reklam verirsem organik sıram yükselir.” Google, bir siteyi daha üste koymak için ödeme kabul etmediğini yazar. Reklam ile organik sonuç ayrı sistemlerdir. Reklam tarafını öğrenmek istersen Google’da reklam verme yazısına bakabilirsin.

“Yapay zeka için ayrı bir site ya da ayrı bir içerik gerekir.” Google’ın açıklamalarına göre gerekmez. Arama motoru için doğru yapılan iş, Google’ın yapay zeka cevapları için de geçerlidir. Ayrı içerik üretmek yerine mevcut sayfalarını taranabilir, net ve özgün tut.

Uygulama: sitenin bugünkü fotoğrafı

Bu uygulamada sitenin bugünkü durumunu kayda geçireceksin. 15 dakika ayır, sonuçları aşağıdaki iş kartına yaz. Siten yoksa adımları pilates stüdyosu için ya da kurmayı düşündüğün iş için yap.

Kartı doldururken aramaları hangi cihazdan ve hangi konumdan yaptığını da not et; bir ay sonra aynı koşullarda tekrarlarsan karşılaştırma anlamlı olur. Search Console’u 3. derste açacaksın; ilk gerçek veriyi orada göreceksin.

Doğru yaptığını nasıl anlarsın?

Kartı doldurduktan sonra her çıktıyı şu tabloyla karşılaştır. Uyarı işaretlerinden biri varsa sağdaki sütundaki işi yap.

Başlangıç fotoğrafından kelime haritasına

Google’ın bir sayfayı tarama, dizine ekleme ve sunma aşamalarından geçirdiğini, Google’ın yapay zeka cevaplarının da aynı dizinden beslendiğini öğrendin. Sitenin bugünkü durumunu üç aramayla kayda geçirdin. 2. derste bu aramaları çoğaltacak, her birinin arkasındaki niyeti çözecek ve sayfalarını doğru kelimelerle eşleştiren bir kelime haritası çıkaracaksın. Quiz’i çözüp en az yüzde 70 doğru yaptığında ders tamamlanmış sayılır.